ΔΙΑΒΗΤΗΣ / DIABETES

Από τη Νάντια Αποστολίδου / By Νantia Apostolidou

Παγκόσμια ημέρα διαβήτη σήμερα και θα ήθελα να αναφερθώ σε θέματα που αφορούν στην διαβητική δίαιτα καταρρίπτοντας ταυτόχρονα και κάποιους μύθους περί διατροφής και ζαχάρου.

Τι κάνουμε λοιπόν με την διατροφή και τον διαβήτη; Μπορεί ο διαβητικός να τρώει φυσιολογικά;
Η διατροφή του διαβητικού πρέπει να βασίζεται σε ένα ισορροπημένο και υγιεινό διαιτολόγιο όπως και σε όλους άλλωστε. Η ιδιαίτερη σημαντικότητα ως προς την τήρηση των κανόνων υγιεινής διατροφής για τους διαβητικούς, άσχετα με το αν κάνουν ινσουλίνη ή όχι και ανεξάρτητα από την ηλικία, οφείλεται στο ότι ο διαβήτης είναι ένα μεταβολικό νόσημα. Εκτός από την άμεση διαταραχή που προκαλεί στον μεταβολισμό των υδατανθράκων επηρεάζει και τον μεταβολισμό των λιπών αλλά και των πρωτεϊνών και για αυτό το λόγο θα πρέπει να προσπαθούμε να διατηρούμε ένα υγιές σωματικό βάρος και να μειώνουμε τους παράγοντες κινδύνου που μπορεί να προκαλέσουν τυχόν επιπλοκές σε άλλα οργανικά συστήματα (π.χ. καρδιοαγγειακό, νευρικό σύστημα, νεφρά).

Πώς θα πρέπει ο διαβητικός να διαχειριστεί τα θέματα διατροφής;
Το να πάει o διαβητικός σε έναν διαιτολόγο και να πάρει ένα χαρτί με ένα πλάνο διατροφής είναι παροδικό και ανώφελο για την χρόνια αντιμετώπιση του προβλήματος. Ο διαβητικός πρέπει να μπει σε πρόγραμμα διατροφικής εκπαίδευσης. Θα τολμούσα να πω ότι με την βοήθεια του προσωπικού του διαιτολόγου θα πρέπει εν μέρει να γίνει και ο ίδιος ο “διαιτολόγος” του εαυτού του.

Τι θα πρέπει να περιλαμβάνει το πρόγραμμα της διατροφικής εκπαίδευσης;
Η εκπαίδευση ξεκινά με τις Ομάδες Τροφίμων οι οποίες πρέπει να καταναλώνονται ΟΛΕΣ την ημέρα. Τα πόσα ισοδύναμα από κάθε ομάδα τροφίμου βέβαια εξαρτάται από την ηλικία, το φύλο, τη φυσική δραστηριότητα και το τι θέλουμε να επιτύχουμε για το σωματικό βάρος.

Οι διαβητικοί μπορούν να έχουν φρούτα και αμυλώδη στην διατροφή τους;
Συνηθισμένος μύθος είναι ότι οι διαβητικοί δεν μπορούν να φάνε φρούτα. Είναι δύσκολο να πείσεις κάποιον που έχει οδηγίες να τρώει μόνο ξινόμηλα με την ιδέα ότι δεν ανεβάζουν το ζάχαρο ότι μπορεί να φάει και μπανάνα και καρπούζι αφού υπολογίσει βέβαια την ποσότητα. Να ξέρει δηλαδή τι ισοδυναμεί σε ένα φρούτο. Ο κανόνας five a day (5 μερίδες φρούτων και λαχανικών σύνολο) την ημέρα που ισχύει για το γενικό πληθυσμό ισχύει και για τους διαβητικούς. Επίσης υπάρχουν διαβητικοί που περιορίζουν πολύ τα αμυλώδη στην διατροφή τους και ακολουθούν διαιτολόγια πολύ χαμηλά σε υδατάνθρακες υποστηρίζοντας ότι έτσι πετυχαίνουν χαμηλότερα επίπεδα ζαχάρου. Αυτό μπορεί να ισχύει αλλά έρευνες έχουν δείξει ότι τα αποτελέσματα στο ζάχαρο είναι βραχυπρόθεσμα και όχι μακροπρόθεσμα. Οι υδατάνθρακες στη διατροφή των διαβητικών είναι απαραίτητοι, απλά η ποσότητα που χρειάζεται ο καθένας είναι διαφορετική. Στην επιλογή των υδατανθράκων βοηθά επίσης ο Γλυκαιμικός Δείκτης.

Τι είναι ο Γλυκαιμικός Δείκτης;
Ο Γλυκαιμικός Δείκτης είναι ένα πολύ χρήσιμο εργαλείο διατροφής στο διαβήτη ο οποίος μας δίνει στοιχεία για το αν κάποιο τρόφιμο ανεβάζει τα επίπεδα της γλυκόζης στο αίμα γρήγορα, μέτρια, ή αργά. Οι διάφορες μορφές υδατανθράκων που παίρνουμε από την διατροφή μεταβολίζονται και απορροφώνται με διαφορετικούς ρυθμούς. Πιο γρήγορα θα ανέβουν τα επίπεδα της γλυκόζης αν καταναλωθεί για παράδειγμα λευκό ψωμί παρά ψωμί σίκαλης. Επίσης οι μέθοδοι μαγειρικής και η σύσταση του τροφίμου σε φυτικές ίνες επηρεάζουν τον Γλυκαιμικό Δείκτη. Συνεπώς μέρος της διατροφικής εκπαίδευσης πρέπει να αποτελεί και η ενημέρωση σχετικά με τον Γλυκαιμικό Δείκτη, τις τεχνικές για τον συνδυασμό τροφίμων σε ένα γεύμα και τους τρόπους μαγειρικής ώστε να μπορεί να ρυθμιστεί και η απορρόφηση των υδατανθράκων.

Ένα επίσης πολύ σημαντικό κομμάτι είναι η εκπαίδευση στις ετικέτες των τροφίμων, το πώς να διαβάζονται και να ερμηνεύονται σωστά.
Πολλές φορές οι ετικέτες μπορεί να είναι παραπλανητικές, να προβάλουν ένα προϊόν ως 0% και αυτό να είναι χαμηλό σε λίπος αλλά όχι και σε ζάχαρη. Να τονίζουν μόνο κάποια από τα συστατικά του προϊόντος και το όφελός τους, για παράδειγμα τις φυτικές ίνες σε δημητριακά πρωινού τα οποία βέβαια μπορεί να έχουν μεγάλη περιεκτικότητα ζάχαρης και αλατιού. Δεν είναι περίεργο που κάποια προϊόντα ολικής άλεσης είναι πιο νόστιμα από ότι τα αντίστοιχα με επεξεργασμένα λευκά προϊόντα; Και εδώ η ζάχαρη έβαλε το χεράκι της. Εκτός από την ζάχαρη θα πρέπει να μάθουν να ανιχνεύουν στις ετικέτες και υδατάνθρακες ίδιων χαρακτηριστικών με την ζάχαρη όπως σιρόπια, γλυκόζη, μελάσσα κλπ.

Πώς βοηθάει η διατροφική εκπαίδευση όταν γίνεται χρήση ινσουλίνης;
Ιδιαίτερα όσοι διαβητικοί κάνουν χρήση ινσουλίνης και ανάλογα βέβαια με το σχήμα ινσουλινοθεραπείας που ακολουθούν θα πρέπει να μάθουν πώς να ρυθμίζουν τις δόσεις της ινσουλίνης τους ανάλογα με την ποσότητα των υδατανθράκων που καταναλώνουν σε κάθε γεύμα. Επίσης κομμάτι της εκπαίδευσης είναι και η ενημέρωση στο τι πρέπει να καταναλωθεί για να αντιμετωπιστούν τυχόν υπογλυκαιμίες.

Είναι χρήσιμα τα “διαβητικά τρόφιμα”;
Σημαντικό είναι να αναφέρω και τα λεγόμενα “διαβητικά τρόφιμα” που υπάρχουν στα super markets. Αυτό το είδος των τροφίμων δεν προσφέρουν κανένα όφελος στους διαβητικούς, δεν είναι ουδέτερα και επηρεάζουν και αυτά τα επίπεδα του ζαχάρου. Επιπλέον έχουν υψηλό κόστος, δεν έχουν καμία διαφορά σε επίπεδα λίπους και θερμίδων σε σχέση με τα κανονικά και είναι πιθανό να προκαλέσουν γαστρεντερικές διαταραχές.

Η εκπαίδευση των διαβητικών λοιπόν σε θέματα διατροφής αποτελεί ένα πολύ μεγάλο κεφάλαιο στο Τομέα της Διατροφής και Διαιτολογίας. H παραπληροφόρηση από το διαδίκτυο και τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης είναι ιδιαίτερα μεγάλη και επειδή το φιλτράρισμα των πληροφοριών δεν μπορεί να το κάνει ο καθένας είναι απαραίτητη η συμμετοχή των διαβητικών σε ατομικά ή και ομαδικά workshops διατροφικής εκπαίδευσης ώστε να μάθουν να διατρέφονται σωστά προστατεύοντας την υγεία τους μακροπρόθεσμα και ταυτόχρονα να απολαμβάνουν μία από μεγαλύτερες καθημερινές απολαύσεις, το φαγητό.

DSC_0042

Diabetes World Day today. Let’s mention therefore the principles of the diabetic diet and also put under consideration some typical myths concerning food and diabetes.

Can the diabetic patient have normal everyday eating patterns?
The principles of the diabetic diet are the same as these of a normal everyday healthy diet. Diabetes is a metabolic disease therefore it is extremely important for the diabetic, either if he is under insulin therapy or not, to follow a healthy and balanced nutrition due to the fact that diabetes affects mainly carbohydrate metabolism and secondary fat and protein metabolism. Healthy eating and a healthy body weight lowers the risk factors that may attribute to other health conditions such as cardiovascular disease, neuropathy, kidney problems.

How can a diabetic control his diet?
Diabetes is a long term disease and if a diabetic wants to treat his condition on a long term basis he needs to place himself on a nutritional education plan under the guidance of a specialist dietitian. I bare to say that his knowledge should reach a state that he can be in a way the “dietitian” of himself.

What should this nutritional education plan include?
The education should begin with the Food Groups. The diabetics should consume ALL the food groups daily and should recognize the food equivalents of each group. The quantity of the equivalents depends on parameters such as age, sex, physical activity and the weight goals.

Can the diabetics consume fruit and starch?
One of the most common myths is that diabetics cannot eat fruit. It is extremely difficult to pursue a diabetic that he can eat fruit with a sugary taste such a banana or watermelon. The target five a day (the consumption of 5 fruit and vegetables together) that exists for the healthy population is the same for the diabetics. In addition there are many diabetics that follow very low carbohydrate diets. In a short term basis low carbohydrate diets may lower blood glucose levels but studies have shown that there is no long term effect. Carbohydrates are a very important source of energy. Glycemic Index is a useful tool for the diabetics and helps to choose which carbohydrates to consume for a better glycemic response.

What is the Glycemic Index?
Glycemic Index gives us information whether a food increases glucose levels slowly, moderately or rapidly. The different forms of carbohydrates that we consume daily have different rates of digestion and absorption. The glucose levels, for instance, will increase more rapidly after the consumption of white bread instead of rye bread. In addition the different cooking methods and the fiber content of food affects Glycaemic Index. Therefore a diabetic should be educated on food combination and cooking techniques so as to have a better glucose control.

Food Labels
Another important issue is the education on Food Labels and on how to be interpreted appropriately. It is common that some food labels are misleading, for example, the fact that a product is mentioned as 0% may indicate that it is low on fat and not on sugar. A pack of cereals for instance, may highlight the health benefits of the high fiber composition but a closer look to the food label will show that it may be high in sugar and salt. Isn’t it strange that some wholegrain products are sometimes having a more sugary taste than the same refined ones? Sugar therefore is being used so as to increase palatability of some products. Except of sugar the diabetic should be capable on distinguishing in the a product some other types of carbohydrates that may be present, such as syrups, glucose, molasses etc.

What about nutritional education and insulin?
Diabetics who are under insulin therapy should learn how to control the carbohydrates that they consume according to the insulin injections that they are having. In addition it is very important to learn in what way to treat hypoglycemias.

Are “diabetic foods” important?
There is a whole range of foods on the shelves of the supermarkets that are mentioned as “diabetic”, in other words specialized for a diabetic diet. This type of food do not offer anything better to the diabetics and they still increase glucose levels. In addition they are more expensive, they have the same amount of fat and carbohydrates as common food and may also provoke gastrointestinal disorders.

One of the most important topics on Nutrition and Dietetics is therefore how to educate a diabetic to follow a healthy and balanced diet on a long term basis according to his personal needs. The relevant information through the Internet and the Media is often misleading and it is difficult for the diabetic to filter all that stuff. Specialized dietitians therefore should organize workshops so as to inform the diabetics on nutritional matters in order to protect their health and enjoy food on a daytime basis.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.